Harlingen bestuurt Harlingen

Door Wim Wildeboer*

Hoe suggereer je een niet bestaande bestuurscrisis, zodat “hogerhand” een smoes heeft om in te grijpen? Een tipje van de sluier, die uiteraard over dit soort achterkamertjespolitiek hangt, werd eervorige week in de Leeuwarder Crt. opgelicht. De woordvoerder van commissaris Jorritsma meldde: “Hij maakt zich zorgen over de bestuurskracht van de gemeente. Er is genoeg aan de hand om daar de vinger aan de pols te willen houden.” En dus kwam de commissaris van de koningin Harlingen “de oren wassen”, zoals de krant kopte. En dreigen met het neerpoten van een niet gewenste burgemeester, meldt het artikeltje.

Is er dan “genoeg aan de hand” om Jorritsma met ingrijpen te laten dreigen? Kort en bondig: Nee.

Wat is er wel aan de hand?

Jarenlang is in Harlingen de dienst uitgemaakt door PvdA en CDA, waarbij de VVD mocht aanschuiven, de laatste jaren met een VVD-burgemeester. Die machtspositie is doorbroken bij de verkiezingen van 2010 en sindsdien staan die drie partijen aan de zijlijn. Dat oude machtsblok heeft Harlingen o.a. opgescheept met een Afvaloven die de meerderheid van de bevolking niet wilde en met het nemen van grote risico's voor de aankoop van het Spaansen terrein. Zoals dat gaat met grote projecten blijven de (financiële) gevolgen nog jarenlang doorwerken. Naar de gang van zaken rond de Afvaloven wordt een Raadsonderzoek gevoerd en over de Spaansenaankoop is uiteraard ook het laatste woord nog niet gezegd.

De wethouders die voor deze dossiers (mede)verantwoordelijk waren zijn sinds 2010 weg. Maar ook burgemeester Scheffer was medeverantwoordelijk en zou daarop (mogen) worden aangesproken. En dat mocht niet van meneer Jorritsma, meldt de LC. Uit democratisch oogpunt een vreemde gang van zaken. Wellicht ten overvloede: beide heren zijn van de VVD en (i.t.t. de gemeenteraadsleden) niet gekozen, maar benoemd. Maar er is meer, een achtergrond waartegen dit zich afspeelt.

Het oude machtsblok heeft zijn verkiezingsnederlaag blijkbaar niet weten te verwerken. Dit uitte zich in een grof negativisme naar de nieuwe coalitie. Geen gelegenheid liet men voorbij gaan om te proberen een sfeer van onbestuurbaarheid op te roepen. Blijkbaar met als doel een self-fulfilling prophecy te creëren: als je iets maar vaak genoeg beweert gaan mensen wel denken dat het (ten dele) waar is. En dan kan de CvdK zeggen dat er in Harlingen “genoeg aan de hand” is om zijn verantwoordelijkheid te nemen, zoals dat dan zo mooi heet. Bekijk daarbij ook het politieke plaatje. In de provincie – die Harlingen een fusie door de strot probeert te duwen en die al jaren vier handen op één buik speelt met de OMRIN over de Afvaloven – is de macht in handen van CvdK Jorritsma (VVD), en gedeputeerden van PvdA, CDA en FNP. De FNP heeft in Harlingen nog nooit een poot aan de grond gekregen en heeft dus niets met dit stadsje. En die andere drie partijen? Laten dat nou net de partijen zijn die hun chagrijn over het verliezen van hun machtspositie in Harlingen niet onder stoelen of banken steken.

Is er in Harlingen sprake van een (dreigende) bestuurscrisis?
Welnee. In september 2011 stapte wethouder De Boer op, vervelend, maar niks bijzonders: in mei 2011 waren er landelijk al 50 wethouders sinds de verkiezingen opgestapt, waaronder maar liefst 14 VVD-ers en 11 PvdA-ers. In Apeldoorn moest deze week nog een VVD-wethouder aftreden wegens... onverantwoorde onroerend goed transacties en onvolledige informatie daarover aan de gemeenteraad. Heeft u iemand van VVD-huize daarop bezorgd horen praten over de bestuurskracht van Apeldoorn? Ik niet. En Harlingen had in december alweer een nieuwe wethouder. Niks bestuurscrisis! Iets mis met de bestuurscultuur dan? Ook daarvan probeert men hardnekkig een negatief beeld te schetsen en dan te doen alsof het aan de nieuwe coalitie ligt. Meneer Scheffer doet daar in de Leeuwarder Courant graag aan mee. Eerst meldt hij keurig zich er niet over te willen uitlaten en dan gaat hij los. "... iedereen kan zien dat het politieke proces in Harlingen moeizaam is.” En over de verhoudingen tussen de fracties: “Het is hier geen botertje tot de boom.” Hij bedoelt het negatief, maar denk er eens even over na. Waarom zou het tussen politieke partijen met tegengestelde opvattingen botertje tot de boom moeten zijn? Misschien is het probleem van Harlingen juist dat het vóór 2010 veel te veel botertje tot de boom was.

“Onenigheden worden bovendien geprojecteerd op de persoon,” vervolgt Scheffer. En opnieuw: met de suggestie dat dat komt door nieuwkomers in de politiek. Keiharde, louter persoonlijk bedoelde aanvallen van m.n. VVD en PvdA op leden van de coalitie wordt voor het gemak aan voorbijgegaan. Het beeld moet immers gecreëerd worden dat Harlingen onbestuurbaar wordt door de nieuwe coalitie. Zodat de politieke vrienden in Leeuwarden een smoes hebben om in te grijpen. Je kunt een drie keer zo lang stuk schrijven over de Harlingse bestuurscultuur, van de vórige coalitie welteverstaan, neem de kwestie Klaver, de exploitatie van Haven en Industrieterreinen, de vele juridische procedures, het beeld dat een burgemeester van een klein stadje, en zonder portefeuilles, 80 tot 100 uur per week zou (moeten) werken, de “gezonde fabriek” (=afvaloven; letterlijk uit de mond van de burgemeester) enz., maar ik probeer het enigszins beknopt te houden. Iedere aftredende politicus en verliezende partij zoekt zijn eigen rechtvaardiging, maar het moge duidelijk zijn: ik ben van mening dat de coalitie deze georkestreerde valse beeldvorming onomwonden van de hand moet wijzen.

* Deze tekst was al klaar toen vorige week donderdag het bericht kwam dat er een persbericht namens de gehele gemeenteraad zou komen. Uit oogpunt van zorgvuldigheid is toen even gewacht om te zien of de inhoud van dat persbericht enige relevantie zou hebben voor bovenstaande tekst. Dat is niet het geval want de raadstekst gaat alleen over het “lekken” en daar heb ik niets mee van doen.