Gemeentelijke indeling

Ingezonden door Irene Bal

Wij moeten uitgangspunt zijn bij beleidsvorming, vindt Pieter Winsemius in Trouw van 22-05-2012. Onze burgemeester lijkt dat goed begrepen te hebben. Hij heeft een aantal consultatiebijeenkomsten opgezet om ons te vragen wat wij vinden van een eventuele gemeentelijke herindeling.

Daarom is het jammer dat die bijeenkomsten zo zijn opgezet dat er geen werkelijke informatie uit komt. Wat is het geval?

De burgemeester legt ons drie mogelijkheden voor:

1. We blijven een zelfstandige gemeente.

2. We zetten een ambtelijke samenwerking op met andere gemeentes en blijven wel zelfstandig.

3. We gaan fuseren.

Over die opties gaan we discussiëren. We krijgen daartoe allemaal een blad met stellingen/vragen. Dat is al een belemmering voor een open debat, want stellingen/ vragen, zelfs als ze heel goed zijn opgezet, bepalen bij voorbaat de inhoud van het debat. Maar dan komt de grootste teleurstelling. De stellingen/ vragen zijn zo geformuleerd dat je in feite alleen kunt kiezen tussen optie 2 en 3. Optie 1, zelfstandig blijven, wordt weggezet als een kwalijke zaak. Weg ermee!

Ik geef twee voorbeelden. De eerste stelling luidt direct: 'Niets doen is geen optie, want...' Deze stelling stelt zelfstandig gelijk aan niets doen. Onzin. Of vindt de burgemeester misschien dat hij niets doet? En zoals hij in zijn inleiding duidelijk heeft uitgelegd, zelfstandig blijven is wel degelijk een optie.

De tweede vraag luidt: 'Waar gaat je voorkeur naar uit, ambtelijke samenwerking en zelfstandige gemeente blijven, of fusie?' De optie zelfstandig blijven verdwijnt onder het tapijt en dat blijft zo in de andere stellingen/vragen.

Er is een oude waarheid: de vraag bepaalt het antwoord. De informatie die uit deze consultatierondes komt, is dan ook bij voorbaat onvolledig en onbetrouwbaar. En het ergste is, de raad moet op grond van deze rondes tot een conceptvoorstel komen!

Een tweede probleem is gebrek aan argumenten. De burgemeester geeft slechts een paar, makkelijk te weerleggen argumenten, die bovendien maar één kant opwijzen: herindeling.

1. De samenwerkingsverbanden die we nu hebben, hebben we straks niet meer. En misschien zeggen de andere, grote, gemeentes dan wel: red je kont maar, wie zijn billen randt moet op de blaren zitten. Ik vind dat een onnodig negatieve insteek. Er is geen enkele reden toe. Als Harlingen nu aantrekkelijk is om mee samen te werken, is ze dat straks nog steeds.
2. Het ambtenarenapparaat zal sterker worden, een beter niveau krijgen. Huh? Hebben de ambtenaren zo'n laag niveau? Doe er wat aan, zou ik zeggen. Bovendien, die ambtenaren gaan straks mee naar die supergemeente. Ook de ambtenaren van de andere deelnemende gemeenten. En als het al zo is dat kleine gemeenten zwakkere ambtenaren hebben, dan zal het gemiddelde niveau alleen maar dalen. Harlingen is immers de grootste in het clubje fuseerders.

Ik kan er niet veel mee. Mijn vraag naar de financieel-economische gevolgen van de drie opties leidt tot een vaag antwoord. Het is domweg koffiedik kijken. Ook dit doet de discussie geen goed. Bij gebrek aan argumenten blijft de discussie steken in emotionele uitspraken als: 'zelfstandig blijven past niet meer in onze tijd' of 'ik wil ons stadje niet kwijt.'

Hoe dit de raadsleden moet helpen een conceptvoorstel te ontwikkelen, het is me een raadsel.

Dit is een mislukte exercitie. Waarom is een en ander zo opgezet? Een beetje bestuurder moet toch snappen dat dit niets oplevert? Ik vind het dermate bizar dat er maar een mogelijkheid openblijft: de bijeenkomsten moeten een democratische legitimatie bieden: kijk eens hoe goed we geluisterd hebben!

Ik weet niet of ik voor of tegen ben maar ik zie ook geen reden om per se te fuseren. Integendeel. In het onderwijs is de schaalvergroting geen goed plan gebleken. Er is tevens sprake van een uitdijende bureaucratie en steeds dikkere managementlagen. Vertaal management naar ambtenarij en je kent het gevolg van fusie: tragere en duurdere besluitvorming.

Van mij hoeft het niet. Evengoed, die herindeling baart me niet echt zorgen. Maar de suggestie dat onze stem telt terwijl het tegendeel blijkt, dát maakt me kwaad.